Szukaj w

Wszędzie
Obiektach
Wydarzeniach
Artykułach
Galeriach

Zaawansowane

Tylko ze zdjęciem
Szukaj także w opisach

Kategoria

″Ratusz w Kowarach″

Krzysztof Sawicki, 4 lipca 2011 12:24



Precyzyjne ustalenie czasu budowy i wyglądu pierwszego ratusza w Kowarach jest trudne, gdyż brak jest danych źródłowych.
Prawdopodobnie na początku XIV wieku, bezpośrednio po lokacji miasta istniała budowla wójtostwa. Pierwsze przekazy źródłowe pochodzące z lat 1408, 1421 i 1451 wymieniają budynek sądowy, w którym urzędował wójt. Obiekt pełniący funkcję ratusza miasto posiadało w momencie uzyskania praw miejskich w 1513 roku. Mógł on zostać zniszczony w czasie wojen husyckich. Kolejna wzmianka o budynku sądowym, pełniącym rolę ratusza pochodzi z 1579 roku, kiedy to chłopi napadli i splądrowali budynek zabierając insygnia władzy miejskiej. W 1634 roku pożar strawił prawie wszystkie budowle w mieście, w tym ratusz. Z opisów z 1651 roku wynika że dom sądowy, był budynkiem piętrowym.
Parter zbudowany był z nieregularnego kamienia, a piętro miało konstrukcję szkieletową, które wypełnione było gliną, budynek posiadał dwa wejścia. W piwnicach znajdowała się karczma z wyszynkiem piwa. Opis ten potwierdzają przekazy ikonograficzne, ryciny Böhmera i Wernera z połowy XVII wieku.

W 1786 roku kolegium radnych miasta zadecydowało o wyburzeniu starego podniszczonego i mało efektownego domu sądowego. Obecny klasycystyczny budynek ratusza, wzniesiono na zrębach starego budynku, wykorzystując część piwnic. Ratusz zbudowano w latach 1786-1789, według projektu Christiana Valentina Schultze, budowę prowadził mistrz budowlany Neumann. Koszt budowy wyniósł 8544 talary. W wejściach do piwnic zachowały się dwa barokowe kamienne portale, pochodzące z XVIII wieku, a w piwnicach sklepienia krzyżowe. Pozostałe ściany budynku tworzą zwartą, dwukondygnacyjną bryłę, nakrytą dachem czterospadowym.

Wejście frontowe zaakcentowane zostało umieszczeniem go w silnie występującym ryzalicie, ozdobionym nad boniowanym parterem parami pilastrów z głowicami korynckimi, podtrzymującymi trójkątny tympanom, w którym w okresie międzywojennym umieszczono zegar. Tympanom występuje na tle klasycystycznej attyki zwieńczonej wazonami. Poszczególne kondygnacje oddzielono gzymsem kordonowym, dolna partia ryzalitu jest boniowana. Ratusz posiada dwa rzędy symetrycznie umieszczonych okien. Dwa otwory wejściowe wykonane są w obramieniu z piaskowca. Nad frontowym wejściem znajduje się tablica z piaskowca z inskrypcją „Saluti Publicae / MDCCLXXXVIII” która jest ujęta w rodzaj metop z guttami.

W okresie międzywojennym w budynku ratusza swoją siedzibę miała Miejska Kasa Oszczędności i filia Śląskiego Banku Komunalnego, pozostała po nich solidna bogato zdobiona szafa pancerna,

Wewnątrz budynek ratusza były wielokrotnie przebudowywany, swój niezmieniony wygląd posiada sala Obrad Rady Miejskiej, największe pomieszczenie w budynku. Zachowało się w niej wyposażenie pochodzące z początku XX wieku, stół dębowy, krzesła, lampy mosiężne oraz granitowa podłoga. Na stropie fasetowym w tej sali namalowano w latach 20-tych XX wieku sceny rodzajowe przedstawiające mieszkańców Kowar przy pracy i wypoczynku. Widoczne są cztery malowidła, gdyż część stropu jest zamalowana i pusta, możliwe że pod farbą kryje się więcej malowideł. Ich autorem jest mało znany artysta Beuthner.

W 1991 roku podczas prac remontowych (malarskich), odkryto malowidło ścienne zdobiące sufit (plafon wraz z fasetą) oraz ściany hollu wejściowego na parterze. Późnobarokowa polichromia pochodzi z końca XVIII wieku, wykonana została techniką al secco na zatarciu wapienno- piaskowym, stanowi ona całościowy wystrój malarski wnętrza eliptycznego hollu. Powierzchnia polichromii wynosi ok. 140 m2. Na suficie przedstawia ona umieszczony centralnie zespół dwóch herbów w wydłużonym owalnym obramieniu wypełnionym ozdobnymi formami liści z przeplatającą je wstęgą. Herb miasta Kowary to biały, spięty do skoku koń na niebiesko-zielonym tle z młotem ponad grzbietem konia.
Nad nim występuje drugi, nieco mniejszy herb z królewskim orłem w koronie. Orzeł trzyma w łapach miecz i berło, na piersiach jego widnieje monogram Króla Fryderyka Wielkiego. Oba herby zwieńczone są koroną. Wokół owalu kartusza herbowego rozchodzą się promieniście gładkie, trapezowe płyciny w kształcie kasetonów imitujących strop. Całość zamknięta jest ozdobną fasetą z powtarzalnych elementów geometrycznych i roślinnych. W latach 1992/1993 polichromię poddano konserwacji, gdyż była w złym stanie zachowania. Na suficie znajdowało się przeprucie doprowadzające instalację elektryczną do wiszącego pod malowidłem zegara. Konserwację przeprowadzili absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie Marek Sigmund i Piotr Konczarek. Odkryta polichromia stanowi najbardziej wiarygodne przedstawienie herbu miasta.

Ratusz w Kowarach był remontowany w 1930 roku, 1981, 1992-93 r., ostatni gruntowny remont przeprowadzono w 2003 roku. Wymieniono wtedy zmurszałe belki na dachu, położono nową dachówkę, odnowiono okna, drzwi wejściowe, położono nowe szlachetne tynki, pomalowano elewację. W trakcie remontu elewacji odsłonięto wiele ozdobnych detali z piaskowca, które były dotąd niewidoczne, bo zamalowane farbą. Obecny wygląd kowarskiego ratusza czyni go jednym z ładniejszych na Dolnym Śląsku.